భక్తి పేరుతో.....

"క్రిమినల్ వేస్ట్"

ద్రవ్యోల్బణం రెండంకెలనించి దిగిరానంటోంది. కూరగాయలేవీ వినియోగదారుడికి కేజీ 20 నించి 40 లోపు దొరకడం లేదు.

వర్షాలు బాగా పడితే, వరదలు ముంచెత్తకుండా వుంటే, పంటలు బాగా పండితే....ఇలా కొన్ని 'తే' లతో, వచ్చే ఆరేడు నెలల్లో ద్రవ్యోల్బణం ఒక అంకె స్థాయికి దిగి 'రావచ్చు' అంటాడు ప్రథానమంత్రి.

ఇక తొలేకాశి తో మొదలయ్యింది భక్తి పర్వం!

ఇక్కణ్ణించీ ప్రతీ రోజూ చాలా పవిత్రమైనదే! ప్రతీ రోజుకీ యేదో మహత్యం వుంటుంది--ఉపనిషత్తులూ, పురాణాలూ, భగవద్ గీతా, భారత భాగవతాలూ, ఇంకా ఈనాడు అంతర్యామీ--ఇలా యెక్కడో అక్కడ ఆ మహత్యం గురించి వర్ణించబడే వుంటుంది.

ఇక మధ్యలో గురుపూర్ణిమ లాంటివి వస్తూనే వుంటాయి.

మూడురోజులుగా, కనకదుర్గ అమ్మవారికి 'శాకాంబరీ' అవతారం లో పూజలు చేస్తున్నారట.

నిన్న ఒక్కరోజే, భీమవరం లో అమ్మవారికి అక్షరాలా 1200 కేజీల కూరగాయలతో (ఆకు కూరలు కాకుండా) అలంకరించారట.

ఒక్క విశాఖపట్నం లోని ఒక సాయిబాబా గుళ్ళోనే, అక్షరాలా 800 కేజీల బియ్యం తో అన్నం వండి, అన్నాభిషేకం చేశారట.

ఇక కొన్ని లక్షల బాబా గుళ్ళలోనూ, కొన్ని వేల అమ్మవారి గుళ్ళలోనూ, యెన్ని కిలోల బియ్యం, కూరగాయలూ వినియోగించారో!

ఇలాంటివాటికి, సామాన్యుడు ఐదో పదో విరాళమిస్తుంటే, కోట్లు సంపాదించినవాడు లక్షల్లో విరాళాలిస్తున్నాడు.

యేదైనా, భారం పడేది సామాన్యుడిమీదేకదా?

రేట్లెలా పెరిగినా ఫరవాలేదు--మా భక్తి మాది అంటారా--మీ ఇష్టం.

యేమైనా ఆహార పదార్థాల క్రిమినల్ వేస్ట్ నిరోధించడానికి ఒక చిన్న ప్రయత్నమైనా యెవరైనా చేస్తే బాగుండును!

అమానుష....

సోంపేట

...........అంటే నాకు మొదట గుర్తు వచ్చేది సర్దార్ గౌతు లచ్చన్న--ఆయన స్వగ్రామం మందస అన్నా, ఆయన నియోజకవర్గం సోంపేట అన్నా గుర్తు వచ్చేది ఆయనే.

మొన్న అక్కడ జరిగింది మహా దారుణం--అంటే చాలా తక్కువ చెప్పినట్టు.

నాకు కొన్ని చిన్న చిన్న సందేహాలు.

అన్ని రోజులనించీ, అంతమంది పోలీసువాళ్ళని రప్పించి, మోహరించి, కవాతులూ గట్రా చేయించి, వాళ్లు ఫలానా రోజు జనాలు యెవరూ ఫలానా చోటకి రావద్దు అని హెచ్చరికలు చేసినా, అన్నిరోజులూ మన మీడియాలు యేమి చేస్తున్నట్టు?

'పోలీసులు కొంత అతిగా ప్రవర్తించినట్టు తోస్తూంది' అని పెద్దాయన అన్నాట్ట--ఆయన అనుభవం లో లోక్ నాయక్ మీద లాఠీఛార్జీ లాంటి పెద్ద పెద్ద అతి ప్రవర్తనలు ఇంకా చాలా వుండి వుంటాయి కాబట్టి, ఇది పెద్ద తప్పు కాదేమో!

డీజీపీ లాంటి పోలీసు వున్నతాధికారులెవరూ ఆ రోజు రాష్ట్రం లోనే లేరట. మరి అక్కడి పోలీసువాళ్ళకి ఆదేశాలు యెవరిచ్చారో?

కొంతమంది చిన్న వున్నతాధికారులు, 'మేము పోలీసువాళ్ళు అందరికీ ఆయుధాలు ఇవ్వలేదు. కేవలం లాఠీలే పట్టుకెళ్ళమన్నాము. టియర్ గాస్ ఇచ్చాము. ఆయుధాలు ఇచ్చినవాళ్ళకి కూడా రబ్బరు బుల్లెట్లే ఇచ్చాము. మరి.......' అని జుట్లు పీక్కున్నారట. మరి పేలిన గన్ లూ, బుల్లెట్ లూ 'ప్రైవేటు' సైన్యానివేనా?

ఆరోజు సాయంత్రం ఐదు గంటలవరకూ, మాననీయ హోం మంత్రి, చెల్లెమ్మ సబిత కూడా, 'మాకు పూర్తి వివరాలు తెలియవు--వచ్చాకే చెపుతాను' అనీ, వివరాలు తెప్పించుకొని, 'వెనక్కి వచ్చేస్తున్న పోలీసుల మీద జనం దాడి చేశారు కాబట్టి పోలీసులు కాల్పులు జరిపారట' అని చెప్పడమేమిటి?

(టీవీల్లో వీడియోలు చూసిన వాళ్లందరూ చెప్పగలరు--ఇందులోని నిజమెంతో!)

'అక్కడ శంకుస్థాపన యేమీ జరగలేదు' అని కంపెనీ ప్రతినిధులు భుజాలు తడుముకున్నారంటే, అసలు ప్లాన్ యేమిటో తెలియడం లేదూ?

కొణిజేటివారు ఇప్పటికైనా 'యెవరి బాధ్యత యెంత' అని నిగ్గదీస్తారా?

బాబ్లీ గురించి జరుగుతున్నది చూస్తూంటే, యెవరికైనా ఆ నమ్మకం వస్తుందా?

మిగతా మరోసారి.

కుంభకోణం డాట్ కామ్

ఐ ఆర్ సీ టీ సీ

కొంపలంటుకున్నాయి బాబోయ్! అని అందరూ గగ్గోలు పెడుతుంటే,  'హమ్మయ్య! నా చుట్ట వెలిగించుకోడానికి నిప్పు వెతుక్కునే బాధ తప్పింది!' అన్నట్టుంది "ఈనాడు" వ్యవహారం.

మమత ప్రవేశపెట్టిన 'దురంతో', నాన్ స్టాప్, పూర్తి ఏ సీ, రైళ్ళు యెలాగూ ఖాళీగానే వెళ్ళిపోతున్నాయి.

ఇప్పుడు అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన రైళ్ళు సైతం, ఐ ఆర్ సీ టీ సీ వారి పుణ్యమా అని, టీటీలకి కాసులు కురిపిస్తూ, 

ఖాళీగానే వెళ్ళిపోతున్నాయి!

హైదరాబాద్, చెన్నై, బెంగుళూరు, ముంబై, ఢిల్లీ, కోల్ కత్తా వెళ్ళే యే రైలుకైనా, నెలా రెండు నెలల ముందే స్లీపర్ బోగీల్లో రిజర్వేషన్ పూర్తయిపోతోంది.

ఇక తత్కాల్ ఒక్కటే గతి--డబ్బులెక్కువైనా (ఇంకా చాలా లొసుగులున్నా) అనుకుంటే, 'రెండు రోజుల ముందు మాత్రమే' దొరుకుతాయి. 

ఉదయం 8.00 గంటలకి బుక్కింగ్ ప్రారంభం అవుతుంది. 7-30 నించీ బ్రౌజర్ తెరుచుకొని, ఐ ఆర్ సీ టీ సీ సైట్లో లాగిన్ 

అయినా, 'ఎవైలబుల్' అని అన్ని టిక్కెట్లూ చూపిస్తూ వుంటుంది. 

కానీ, 8.00 అవ్వడం పాపం, ఛస్తే ఎవైలబులిటీ చూపించదు! 

అది చూపించే టైముకి తత్కాల్ టిక్కెట్లన్నీ, 'వెయిటింగ్ లిష్ట్--12 నించి 126' వరకూ చూపిస్తూ వుంటాయి! ఇక వెయిట్ లిష్ట్ 1 వచ్చినా, కనీసం ఆర్ ఏ సీ కైనా వస్తుందని నమ్మకం లేదు!

(ఈ రిజర్వేషన్ పధ్ధతి సాఫ్ట్ వేర్ గురించి మరోసారి మాట్లాడదాం)

దాదాపు ఈ సంవత్సరం ఏప్రిల్ నించీ ఇదే పరిస్థితి!

అలాగని నిజం గా అందరూ అన్ని బోగీల్లోనూ నిండుగా ప్రయాణిస్తున్నారా అంటే--స్లీపర్ బెర్తుకి 200, ఏ సీ 3 టయెర్ కి 500, ఏ సీ 2 టయెర్ కి 1000--ఇలా దండుకుంటున్నారు--టీ టీ లు. 

తీరా అంతా ఇచ్చి, వెళితే, బోగీ అంతా ఖాళీగా వెక్కిరించి, యెంత మోసపోయామో అని ముక్కు మీద వేలేసుకుంటాం!

ఇక 'ఆటో అప్ గ్రెడేషన్' అనేదొకటుంది--మనం ఓ క్లాసు టిక్కెట్ బుక్ చేసుకుంటే, దానికి పై క్లాసులో ఖాళీ వుండడం జరిగితే, ఆటోమేటిక్ గా అదే టిక్కెట్ తో పై క్లాసులో ప్రవేశార్హత లభిస్తుంది!

మూడేళ్ళ క్రితం ఇలా జరిగి, ప్రయాణీకులు యెంతో సంతోషించేవారు!

ఇప్పుడా సౌకర్యం కాకెత్తుకెళ్ళిపోయింది! బోగీలు ఖాళీగానే వెళ్ళిపోతున్నాయి!

ఇంకో రహస్యం తెలుసా? 

రిజర్వేషన్ల గురించి యేమాత్రం పట్టించుకోకుండా, తరచూ మహానగరాలకి రాజభోగం గా ప్రయాణాలు సాగించే నా స్నేహితుడొకరిని ఈ మధ్యే, "మీ చర్మ రహస్యం యేమిటి సినీ తారగారూ?" అన్నట్టు ప్రశ్నించాను. ఆయన చిద్విలాసం గా నవ్వుతూ, "లక్స్ సబ్బు" అన్నంత వీజీగా, 

"ఓ రెండు గంటల ముందు స్టేషన్ కి వెళ్ళిపోయి, యెవరైనా రైల్వే వుద్యోగిని (ఆఖరికి పోర్టర్ అయినా సరే) పట్టుకొని, ఓ 200 పారెస్తే, 'ఎమర్జెన్సీ' కోటాలో ఓ టిక్కెట్టు (మీరడిగిన క్లాస్ లో) పట్టుకొచ్చి ఇస్తారు! ఇంక రాజభోగం కాకేమిటి?" అని క్రొశ్నించాడు.

అస్తమానూ ఈ చిట్కా పని చేస్తుందా అని అడిగితే, "ప్రతీరోజూ వీ వీ ఐ పీ లు రైళ్ళలో ప్రయాణించరుగా? ఒకవేళ ఆ రోజు అలాంటివాళ్ళు ప్రయాణిస్తూ, ఎమర్జెన్సీ కోటా కూడా నిండినా, ఇంకో వంద మనది కాదనుకుంటే, ఆ ఐ పీ ల తైనాతీకెవడికో ఒకడికి నామం పెట్టి, ఆ టిక్కెట్ మన చేతికి ఇస్తారు!" అని రైలుగీత బోధించాడు!

ఈ మధ్య టీ వీ చానెళ్ళలో కూడా ఐ ఆర్ సీ టీ సీ, వుద్యోగుల కుమ్మక్కు--అంటూ వార్తా కథనాలు వస్తున్నాయి!

ఇంతకీ ఈనాడు ప్రసక్తి యెందుకు అంటారా?

ఇవాళ పత్రికలో (27-06-2010) "ఐ ఆర్ సీ టీ సీ కల్పిస్తున్న సౌకర్యాలు, బుక్కింగ్ చేసుకునే విధానం" వగైరాలపై వ్యాసం వెలువడింది! 

ఇక మీ ప్రయాణానందాన్ని అనుభవించండి మరి!

'ప్రశ్న వీరులు '

లీకువీరులు

రైల్వే రిక్రూట్ మెంట్ బోర్డు వారు నిర్వహించే పరీక్ష పేపర్లు లీక్ అయ్యాయట.

ఇప్పుడే కాదు గత పది సంవత్సరాలుగా ఈ లీకులు జరుగుతున్నాయట!

లీకువీరుడు సాక్షాత్తూ ఆ బోర్డు చైర్మనేనట!

అసలు ఈ పోటీ పరీక్షలెందుకు? పాఠశాలల్లో, కళాశాలల్లో చెప్పే చదువుమీదా, వాళ్ళు పెట్టే పరీక్షల మీదా నమ్మకం లేక! అంటారా! అదికాదు.

అసలు వుద్దేశ్యం--ఒక రంగం లో ఒక వుద్యోగానికి అవసరమైన ప్రత్యేక నైపుణ్యాన్ని గుర్తించడానికి అభ్యర్థులకి పరీక్ష పెట్టేవారు--రాజుల కాలం నించీ!

మరి ఇప్పుడు ఇవి వెర్రితలలు యెందుకు వేస్తున్నాయి?

పరీక్ష ప్రశ్నపత్రాలు రచించేవాళ్ళవల్లా? ఆ ప్రశ్నలకి 'కీ' వెలువరించేవరకూ యెవరికీ సమాధానాలు తెలియక పోవడం వల్లా? సందట్లో సడేమియాగా ప్రశ్న పత్రాలు లీక్ చేసి, జవాబులు వాళ్ళే చెప్పి, అవసరమైతే ప్యాసు చేయించి, వుద్యోగాలు కట్టబెట్టే వాళ్ళవల్లా? వీటికోసం అనేక '...సెట్' లు కనిపెట్టి ప్రవేశపెడుతున్న మన రా.నా. లూ, వాళ్ళ తైనాతీ బ్యూరోక్రాట్లూ--వల్లా?

'..........కర్ణుడీల్గె' అన్నట్టు సవాలక్ష కారణాలు.

తెలుగు భాష జూనియర్ లెక్చరర్ వుద్యోగం కోసం పరీక్ష లో ఇచ్చే ప్రశ్నల గురించి ఓ సారి వ్రాశాను.

అలాగే, బ్యాంకు లో వుద్యోగానికి--గుమాస్తాలైనా, అంకెల్ని గుర్తుపట్టడం, తప్పుల్లేకుండా కూడడం వస్తే చాలు. ఇప్పుడు కంక్ప్యూటర్లు వచ్చాక, అది కూడా అఖ్ఖర్లేదు--కీబోర్డు మీద అక్షరాల్నీ, అంకెల్నీ గుర్తుపట్టడం వస్తే చాలు!

కానీ, 'టెస్ట్ ఆఫ్ రీజనింగ్' పేరుతో, "టేబుళ్ళు అన్నీ గుర్రాలైతే, కుర్చీలన్నీ గొర్రెలైతే, పుస్తకాలన్నీ కాకులైతే, పెన్నులన్నీ కోడీకలైతే, గొర్రెమీద కూర్చొని, కాకులమీద వేటితో వ్రాస్తారు?" అనే ప్రశ్న వింటే, 'మావూళ్ళో సహం పిచ్చోడి వయస్సు 24 కాబట్టి, నీ వయసు ఖచ్చితం గా 48' అని ఇంటర్వ్యూ చేసేవాడికి సమాధానం చెప్పిన మన హీరోలు గుర్తు రావడం లేదూ?

అప్లికేషన్ దగ్గరనించీ అడ్డం గా డబ్బులు వసూలు చేసి, కొన్ని లక్షలో, కోట్లో పోసి, ఈ పరీక్షలు నిర్వహించి, నిరుద్యోగులతో యెందుకు ఆడుకోవాలి?

ఇంకో విచిత్రం తెలుసా?

ఆబ్జెక్టివ్ టైపు పరీక్షలు వచ్చిన కొత్తలో, ముందు 'జవాబు పత్రం' ఇచ్చి, ఓ అరగంట క్లాసు పీకేవారు--జవాబులు యెలా గుర్తించాలి, సమయం యెలా పాటించాలి--వగైరాల గురించి.

మా మూడు 'వీ' ల హనుమంతరావు, జవాబు పత్రం ఇచ్చిన పది నిమిషాల్లోనే అది పూర్తి చేసి ఇచ్చేసి, ఆ క్లాసు పీకుతున్నవాణ్ణి--ఇంకా యేమైనా వుంటే పట్రా! అని సవాలు చేశేవాడు.

వాడి రహస్యం యేమిటి అని ఆరా తీస్తే, 'యేముందీ! ఒంటెద్దు బండి నడుస్తూవుండగా, యెద్దు వుచ్చ పోస్తే యే వరుసలో నేలమీద పడుతుందో, అదే వరుసలో జవాబులు టిక్కులు పెట్టెయ్యడమే!' అని చిద్విలాసం గా వాక్రుచ్చేవాడు! (ఆ విధానం లోనే వాడికి గుమాస్తానించి అధికారిగా ప్రమోషన్ వచ్చింది అన్నది వేరే సంగతి! వాడి ఇంటర్వ్యూ సంగతి మరోసారి!)

ఇంతకీ విచిత్రం యేమిటంటే--

ఎంసెట్ ఇంజనీరింగులో యెనిమిది మందీ, మెడికల్ లో ఆరుగురూ అభ్యర్థులు మూడు గంటలు పరీక్షా కేంద్రాల్లో కూర్చొనే వున్నా, ఓ ఎం ఆర్ షీట్లలో 'అసలేమీ' వ్రాయకపోయినా, (మా మూడు 'వీ' ల హనుమంతుడు సూత్రం కూడా పాటించక పోయినా), 'రిజర్వేషన్' దృష్ట్యా వాళ్ళకి సీట్లు వచ్చాయట!

పైగా, ఇలాంటి సంఘటనలు 'ప్రతీ యేడాదీ' జరుగుతూనే వుంటాయని సాక్షాత్తూ ఎంసెట్ అధ్యక్షుడు డీ ఎన్ రెడ్డి వెలిబుచ్చారట! దీనికి తోడు, ఇంటర్ మార్కులకి వెయిటేజీ ఇవ్వడం వల్ల, వాళ్ళ ర్యాంకు పెరిగే అవకాశం కూడా వుందట!

అన్నట్టు, ఇంజనీరింగులో సీట్ల సంఖ్య 2,50,000 కి పెరిగిందట!

ఇదివరకు వీధి బళ్ళలో 'మీ చదరలు మీరే తెచ్చుకోవాలి' అనేవారు. ఇప్పుడు "సీట్లు ఫ్రీ--కూర్చోడానికి మీకు 'సీట్' వుంటేచాలు!" అంటారేమో!

(అనుకోకుండా పెద్ద టపా వ్రాసేశాను--నా పిచ్చిగానీ, ఓపిగ్గా చదివేవాళ్ళెంతమందో, విషయం గ్రహించేవాళ్ళెంతమందో, ప్రతిస్పందించేవాళ్ళెంతమందో--యేమిటో!)   

'......క్షమించని

కులాల ప్రసక్తి'

రెండో రంగం :

మెట్లెక్కి బ్యాంకులోకి వస్తున్నాడో రైతు--దాదాపు 50 యేళ్ళు వుంటాయి, అడ్డపంచి పైకి మడిచి కట్టి, తలకి గుడ్డ చుట్టి, తెల్లచొక్కామీద బురద మరకలతో!

బ్యాంకు జవాను--'దించు! దించయ్యా పంచెని!' అన్నాడు. కంగారుగా పంచెని దించేశాడు రైతు. 'తలగుడ్డ తియ్యి! బ్యాంకులోకి వచ్చినా మర్యాద తెలియదు!' అనగానే, తలగుడ్డ తీసి చంకలో ఇరికించాడు ఆ రైతు. 

ఫీల్డాఫీసరు యెదురుగా నించొని, 'సార్! మా పంట ఋణాలు చెల్లించేసి పదిహేనురోజులు పైన అయ్యింది. మళ్ళీ వర్షాలు పడుతున్నాయి. దుక్కి దున్ని సిధ్ధం చేశాము. విత్తనాలకి డబ్బు కావాలి. ఇన్నాళ్ళూ కొత్త మేనేజరు రావాలని ఋణాలు ఇవ్వలేదు. ఇప్పుడైనా........' అంటూంటే--

ఫీల్డాఫీసరు, 'ఇవాళ సోమవారం! ఇవాళెవరు రమ్మన్నారు నిన్ను?' అన్నాడు.

'కొత్త మేనేజరు సోమవారం వస్తాడంటే......'

'అవునయ్యా! అన్నాడు. కానీ ఈ ముష్టి వూరుకి యెవరు వస్తారు? జోనల్ ఆఫీసు లో రిపోర్టు చేసి, అక్కణ్ణించే ఇంకోవూరుకి మార్పించుకొని వెళ్ళిపోయాడు ఆయన! మళ్ళీ ఇంకొకర్ని వెయ్యాలి, ఆయన రావాలి.......చూద్దాం.....మళ్ళీ వచ్చే మంగళవారం రండి.' అనేశాడు.

(నేను ఆ బ్రాంచిలో చేరి రెండురోజులే అయ్యింది. తరవాత తెలిసింది ఆ రైతు ఓ 50 యెకరాలకి ఆసామీ అని! ఆ జిల్లాలో 50 యెకరాలంటే, కృష్ణా గోదావరి జిల్లాల్లో 5 యెకరాలకి సమానం! అయినా, పెద్ద రైతే కదా? వాళ్ళ వూరు బ్యాంకు వున్న వూరు నించి ఓ 15 కిలోలు వుంటుందిట. ఆ రోజు ఆయన ఇంకెవరిదో మోటార్ సైకిల్ మీద  లిఫ్ట్ అడిగి, బ్యాంకుకి వస్తూంటే, ఓ లారీ వీళ్ళమీద రోడ్డు గుంటల్లో వున్న బురద వర్షపునీరు చిమ్మేసి, వెళ్ళిపోయిందట!)

మరో పదిహేనురోజులకి కూడా కొత్త మేనేజరు రాలేదు. రైతులు వాళ్ళ పాట్లు వాళ్ళు పడ్డారు.

ఈ రంగం లో బ్యాంకు జవానూ, ఫీల్డాఫీసరూ ఇద్దరూ దళితులు. ఆ రైతు అగ్రవర్ణం వాడు.

మరెందుకలగ?

--మిగతా మరోసారి

'.....క్షమించని

కులాల ప్రసక్తి'

రెండు రంగాలు (సీన్లు) వ్రాస్తాను. చదివి, జవాబు చెప్పండి.

మొదటి రంగం :

ఓ హైవే--అక్కణ్ణించి ఇంకో దారి చీలుతుంది. అక్కడికి ఆ వూరు బస్ స్టాండ్ కొంచెం దూరం. యెటు వెళ్ళే బస్సులైనా, ఆ సెంటర్ లో ఆగుతాయి. ఆ సెంటర్ లో ఓ హోటెల్. స్లాబ్ బిల్డింగులో నీట్ గా వుంటుంది. టిఫిన్లు కూడా చాలా బాగుంటాయి. ఓ పక్కా, మధ్యనీ నాలుగేసి కుర్చీలు వుండే టేబుళ్ళు. ఇంకో పక్క, ఆరు కుర్చీలు వుండే టేబుళ్ళు. ఉదయం 6 నించీ, 11 దాకా యే టేబులూ ఖాళీ వుండదు.

ఆ సెంటర్ లోనే అనేక పాక హోటళ్ళు వున్నాయి--వాటిలోనూ ఖాళీ వుండదు ఆ సమయం లో.

ఆ వూళ్ళో ముందు రోజు రాత్రి ఓ శుభకార్యానికి వచ్చాడొకాయన. తెల్ల ఫేంటూ, తెల్ల షర్టూ టక్ చేసుకొని, చలవ కళ్ళజోడు పెట్టుకొని, టిప్ టాప్ గా వున్నాడు. తన ఆఫీసుకి ఆలస్యం అయిపోతుందేమో అని, టిఫిన్ చెయ్యకుండా బయల్దేరి వచ్చేశాడు. 

ఈ హోటల్లో నలుగురు కూర్చొనే టేబులు దగ్గర, యెడం వైపు కుర్చీలో కూర్చున్నాడు. కుడివైపు కుర్చీ గోడ దగ్గరగా వుంది. అది ఖాళీ. టిఫిన్ ఆర్డరు ఇచ్చాడు. సర్వర్ తేగానే, శుభ్రం గా చేతులు కడుక్కుని, తినడం ప్రారంభించాడు.

హోటెల్ యెదురుగా ఓ లారీ ఆగింది. అందులోని క్లీనర్, పాపం ఆకలితో నకనకలాడుతున్నాడు. డ్రైవర్ ని బతిమాలి, ఓ ఐదు నిమిషాల్లో వచ్చేస్తానన్నా అని, క్రిందికి దిగాడు. 

అతని వాలకం మామూలే--చొక్కా అంతా ఆయిల్ మరకలూ, చేతుల్నిండా నల్లగా గ్రీజు మరకలూ!

హోటల్లోకి వచ్చేసరికి, మన నీటుగాడి ప్రక్కన గోడదగ్గర వున్న సీటొక్కటే ఖాళీ వుంది!

సంశయిస్తూనే, 'కొంచెం జరుగుతారా?' అన్నాడు. నీటుగాడు విననట్టే నటిస్తూ, టిఫిన్ లాగించేస్తున్నాడు. 

ఇతను, అటుగా వస్తున్న సర్వర్ని దీనం గా వేడుకొన్నట్ట్లు చూశాడు. ఆ సర్వర్, 'కొంచెం జరగండి సార్!' అన్నాడు. 

జరగకపోగా, అయిష్టంగానే లేచి, గోడదగ్గర సీటుకి ఇతనికి దారిచ్చి, మళ్ళీ తన కుర్చీలో బాగా యెడం వైపు జరిగి తన టిఫిన్ 'మమ ' అనిపించి, సర్వర్ తో 'కాఫీ కేన్సిల్ ' అని చెప్పేసి, బయటికి వచ్చేశాడు బిల్లు చెల్లించి!

ఇక్కడ అసలు విషయం యేమిటంటే, ఆ నీటుగాడు ఓ దళితుడు. క్లీనర్ ఓ అగ్ర వర్ణం వాడు!

మరి యెందుకలగ?

ఇంకో రంగం మరోసారి.

.....క్షమించని

కులాల ప్రసక్తి

రాజుల కాలం లో, సామ్రాజ్య విస్తరణ కాంక్షతో యుధ్ధాలు చేసేవారు. దానికోసం సైన్యాన్ని తర్ఫీదు ఇచ్చి, బలాన్నీ, ఆయుధాలనీ పెంచుకొనేవారు. 

యుధ్ధాల్లో దళాలకి అధిపతుల్ని నియమించేవారు--వారికి నాయుడు, రాయుడు, లాంటి పదవులిచ్చేవారు. రాజు క్షత్రియుడైతే, సాధారణం గా క్షత్రియులే సైన్యాధిపతిగా నియమింపబడేవారు. రాజు రెడ్డి అయితే, రెడ్డినే సైన్యాధిపతిని చేసేవారు. 

దళాధిపతులు చూపించిన పౌరుషాన్ని మెచ్చుకొని, వారికి కొంత భూమిని ఇచ్చేవాడు రాజు. ఆ భూముల్లో వ్యవసాయం చేయించుకొంటూ, కోటకి కూడా 'కాపు' గా వుండేవారు. వీళ్ళే ప్రాంతాలని బట్టి, కాపు కులం, వెలమ కులం--ఇలా యేర్పడ్డారు. ఇలాంటి వంశాలవాళ్ళే--వీరమాచనేని (వీరమాచయనాయని), ఘట్టమనేని, త్రిపురనేని, పర్వతనేని, రాయని, సర్వారాయని--ఇలాంటి ఇంటిపేర్లు వున్నవాళ్ళు. (వీళ్ళలో ప్రస్తుతం కొన్ని ఇంటిపేర్లవారు 'కమ్మ' లేదా 'చౌదరి' కులం గా వ్యవహరించబడుతున్నారు.)

ఇతరకులాలలోని వాళ్ళు, కొంత సంపాదించుకొని, స్వయం గా భూవసతిని యేర్పాటు చేసుకొని, ముఖ్య వృత్తి వ్యవసాయం, పాడి గా గలవాళ్ళు 'కమ్మ' కులం గా యేర్పడ్డారు. ఉత్తరభారతం లోని 'చౌధురీ' ల నించి 'చౌదరి' నామాన్ని స్వీకరించారు. వీళ్ళ ముఖ్య లక్షణం యేమిటంటే, బంజరు భూముల్ని కూడా తమ శ్రమ శక్తి తో బంగారు పండే భూములుగా మార్చడం! పాడి ని వృధ్ధి చేసుకోవడం. (ఈ కులం వాళ్ళు లేకపోతే, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో యే ప్రాంతం లోనూ వ్యవసాయం ఇప్పుడున్న స్థితిలో వుండేదికాదు అంటే అతిశయోక్తి కాదు!)

(మా మేష్టారు తన తిట్టులో వుపయోగించిన 'దొమ్మరి, దూదేకుల, కమ్మరి, కుమ్మరి, మేదరి, మాల, మాదిగ, సాలి, కంసాలి, యెట్టి, యానాది, ఈడిగ, పాకీ' ఇలా సమస్థ కులాలవాళ్ళూ సైన్యం లో వుండి, వాళ్ళ వాళ్ళ వృత్తులు చెయ్యకపోతే, ఆ సైన్యాలు అంతంత సంఖ్యల్లో మనుగడ సాగించగలిగేవా?)

యుధ్ధాలు లేని శాంతి సమయం లో ఈ కులాలవాళ్ళందరికీ తగ్గ వుపాధి--ఆయుధాలు తయారు చెయ్యడమో, రాళ్ళూ వగైరా మోయించి గుళ్ళు కట్టించడమో, కళలని అభివృధ్ధి చెయ్యడమో--ఇలాంటివి చేసి, వాళ్ళకి వుపాధికి లోటులేకుండా చూసుకునేవారు.

సాహిత్యాన్నీ, ఇతర కళలనీ పోషించి, వాళ్ళకి కూడా అగ్రహారాలు ఇచ్చేవారు.

--మిగతా మరోసారి